logo
banner


Informatie over Brusselse bronnen

De bronnen van de vallei van de Woluwe (stroomafwaarts)




Fotoalbum van de bronnen van de vallei van de Woluwe (stroomafwaarts) >>

  • Bronnen, Hof ter Musschen (Sint-Lambrechts-Woluwe)

    In het beschermde natuurgebied Hof ter Musschen, aan de voet van de oostelijke dalwand, komt op verschillende plaatsen grondwater aan de oppervlakte dat het rietveld en het vochtig weiland daaronder voedt.

  • Bron van de Struykbeek (Sint-Lambrechts-Woluwe)

    Film >>

    Vlakbij de sportvelden van het Fallonstadion, langs een klein weggetje, borrelt het water op dat de Struykbeek voedt. Oorspronkelijk lag de bron van deze beek nog verder stroomopwaarts ten opzichte van deze vallei, die loodrecht op de vallei van de Woluwe ligt.

  • Maloubron (Sint-Lambrechts-Woluwe)

    Onder aan het Maloukasteel (dat zijn naam ontleende aan de voormalig eerste minister die in het kasteel woonde) bevindt zich een oud bekken in blauwsteen. Het heeft een diameter van ongeveer een meter en wordt gevoed door grondwater. Het water zet zijn tocht enkele meters via een leiding verder en stroomt daarna in de grote vijver van het Maloupark, waar ook de Woluwe doorheen stroomt.

  • Bron tussen Maloupark en Bronnenpark (Sint-Lambrechts-Woluwe)

    Deze onopvallende bron ligt op slechts enkele meters van een houten platform tussen de rivier en het pad, in de richting van privétuinen.

  • Bron Terbronnenpark (Sint-Lambrechts-Woluwe)

    Het Bronnenpark dankt zijn naam aan de aanwezigheid van de bronnen die gedeeltelijk in een bosachtige omgeving met vochtige ondergrond ontspringen. Dit domein was vroeger privé-eigendom en is nog van de familie Solvay geweest. Uit de bronnen komt een stroompje voort dat in de parkvijver uitmondt, waarvan de overloop in de Woluwe stroomt.

  • Bronnenzone, grote Mellaertsvijver (Sint-Lambrechts-Woluwe)

    In een grasveldje langs de vijver, vlakbij een dennenbosje, borrelen verschillende bronnen en kwelwater uit de grond. Al dat water loopt een paar meter van het wandelpad samen en mondt dan in de vijver uit.

Terug naar 'Dossier - Brusselse bronnen' >>


De bronnen van de vallei van de Roodkloosterbeek (Oudergem)




Fotoalbum van de bronnen van de vallei van de Roodkloosterbeek (Oudergem) >>

  • Bronnen, Jean Massart Tuin

    "De vochtige zone van de Massart Tuin staat los van de vijvers van het Rood Klooster. De bronnen die de tuin van water voorzien, bevinden zich in het gebied zelf. Het zijn korstvormende, kalkrijke bronnen waarvan het water langzaam en in alle richtingen uit de grond borrelt. Het zijn kalkrijke bronnen omdat hun water rijk is aan opgeloste kalk, en we spreken van korstvormende bronnen omdat er aanzienlijke hoeveelheden CO2 uit het water in de open lucht vrijkomen waardoor het calcium op de bodem neerslaat als een korst van vast calciumcarbonaat. Dat resulteert in een afzettingsgesteente: tufsteen. (…) Datzelfde type gesteente, ook wel travertijn genoemd, werd gebruikt voor de bouw van Romeinse monumenten zoals het Colosseum in Rome!" (Bron: Leefmilieu Brussel en ULB)

  • Bronnen, domein van de voormalige priorij van het Rood Klooster

    In deze goed bewaard gebleven vallei waar de Roodkloosterbeek (een zijrivier van de Woluwe) stroomt, werd het bronwater al heel vroeg opgevangen en gebruikt door de monniken die zich er in de tweede helft van de 14e eeuw kwamen vestigen. Ze gebruikten het water voor verschillende doeleinden, in het kader van hun zelfvoorzienend leven (ziekenboeg, tuin en moestuinen, fonteinen, enz.).

    • Neerhofbron
      Deze bron wordt beschermd door een rooster en bevindt zich in het boerderijgedeelte van de voormalige priorij, tegen de muur van het kunstencentrum. Het debiet is tegenwoordig heel laag en was waarschijnlijk ook vroeger al onvoldoende om te de grote vraag naar water in het klooster te kunnen beantwoorden. Aan de andere kant van het gebouw bevonden zich overigens reservoirs, die destijds werden gevoed door een ingenieus systeem voor wateraanvoer, dat bij recente archeologische opgravingen werd ontdekt.

    • Bronwater voor de 3 visvijvers
      Aan de achterzijde van het imposante Priorhuis zijn drie visvijvers gereconstrueerd aan de hand van oude kaarten en gravures. Oorspronkelijk werden ze gevoed door de grondwatertafel die aan de oppervlakte komt, maar intussen is er een ‘bron’ met groot debiet nodig als aanvulling op de watervoorziening uit de watervoerende laag, die op zichzelf immers onvoldoende water kan leveren. Het water dat hier uit de grond opborrelt, komt via een buizenstelsel uit de Steenborre, die boven het Molenaarshuis ligt, tegen de muur rond het domein.

    • Steenborre
      De Steenborre ligt boven het Molenaarshuis, tegen de buitenmuur van het domein. De bron zou haar naam danken aan de steengroeven die aan deze kant van de muur werden uitgebaat om de gebouwen van de Priorij te kunnen optrekken. De Steenborre ligt verborgen onder metalen platen en heeft een heel hoog debiet. Het water wordt van onder de heuvel aangevoerd door een buis. De beheerder van de bron kan via een mangat bij het water. Sinds 2010 voedt het water, puur door de werking van de zwaartekracht, opnieuw de prachtige fontein op de binnenplaats, naast de Portierswoning.


  • Permanente bronnen in het Zoniënwoud

    In het Zoniënwoud in Brussel zijn er vijf belangrijke permanente bronnen bekend. Drie daarvan voeden de Roodkloosterbeek, terwijl de andere twee in Bosvoorde voortvloeien in twee kleine beekjes, die samen dan weer het begin vormen van de Woluwe. Er zijn ook kleinere, niet-permanente bronnen, langs beken of op de bodem van vijvers. Die bronnen en dat kwelwater dat op de bodem van de bosvalleien opborrelt, zijn het gevolg van de grondwaterspiegel die er aan de oppervlakte komt. Die grondwaterlaag wordt gevoed door regenwater en bevindt zich in een laag doorlaatbaar bruxelliaans zand die op haar beurt op een laag ondoordringbare ieperiaanse klei ligt. Het zand in de ondergrond van het bos is trouwens zichtbaar in de bedding van de beek.

    • Keizersbron
      De Keizersbron ligt aan het einde van een houten pad, aan de voet van een steile helling van het dal dat bekend staat als de Vallon des Grandes Flosses. Het water borrelt hier heel rustig uit de grond en heeft door de eeuwen heen een mooie inzinking in het landschap uitgeschuurd. De bron zou haar naam danken aan keizer Karel V die hier naar het schijnt graag zijn dorst kwam lessen wanneer hij in de 16e eeuw in dit deel van het bos op herten en everzwijnen kwam jagen. Mogelijk heette de bron in het Frans vroeger La source aux clabots. Het is niet zeker wat die naam betekende maar hij leeft alleszins verder in de benaming van de twee vijvers verderop stroomafwaarts.

    • Bosgeestbron
      Een paar honderd meter stroomopwaarts van de Keizersbron ligt de Bosgeestbron, die gemakkelijk te vinden is dankzij het stenen monument dat hier in 1936 werd opgericht voor René Stevens. Die schilder en dichter richtte in 1909 de vereniging van De Vrienden van het Zoniënwoud op. De Franse naam van de bron is Source du Sylvain: René Stevens werd door zijn vrienden immers Sylvain genoemd, naar een Romeinse god en beschermer van bossen en velden.
      Dit is overigens niet de oorspronkelijke bron van de Roodkloosterbeek, aangezien de beek nog hogerop in het bos in het Vlaams Gewest ontspringt.

    • Dry Borrenbron
      De derde permanente bosbron van de vallei, de Dry Borrenbron, ligt aan de andere kant van het viaduct langs de Drieborrenweg, in de gelijknamige vallei, tegenover een oud jachtpaviljoen. De naam van de bron zou verwijzen naar drie bronnen die zich hier ooit bevonden maar waarvan er inmiddels twee verdwenen zijn. Ze voedt een stroomopwaarts gelegen beek die aan de andere kant van het viaduct in de Petit étang des Clabots uitmondt.


Terug naar 'Dossier - Brusselse bronnen' >>


De bronnen van de vallei van de Woluwe (stroomopwaarts, Watermaal-Bosvoorde)




Fotoalbum van de bronnen van de vallei van de Woluwe (stroomopwaarts, Watermaal-Bosvoorde) >>

  • Bronnen, Ter Coignepark

    Deze bron ontspringt in een klein rond stenen bekken dat beschermd wordt door een rooster. Ze voedt de vijver van het Ter Coignepark en verderop ook de Watermaalbeek, een zijrivier van de Woluwe.

  • Bron, Tenreuken

    Deze intermitterende bron bevindt zich langs de Tenreukenstraat, aan het einde van de vijver en bij de ingang van de voormalige Axa-vestiging. Haar water komt uit in een brede gracht die ook door het opstijgende water uit de grondwaterlaag wordt gevoed. De gracht loopt een zeventigtal meter langs de vijver en de openbare weg. Via een mooie doorstroomopening in metselwerk kan het water onder de weg door vloeien, waarna het in de waterval van het Tenreukenpark uitkomt. Bij die waterval stond vroeger een watermolen die de voormalige distilleerderij L'Espérance van water voorzag.

  • Bronnen, Tournay-Solvaypark

    Langs de prachtige vijver van het Tournay-Solvaypark liggen aan dezelfde kant en op enkele meters van elkaar drie bronnen die de vijver voeden. Door die vijver stroomt overigens de Karregatebeek, waaruit later de Woluwe ontstaat.

  • Vuylbeekbron

    De Vuylbeekbron is een van de 5 permanente bronnen in het Zoniënwoud (op het grondgebied van Brussel) en is een van de bosbronnen die de Woluwe vormen. Die bronnen en het kwelwater op de bodem van de valleien in het Zoniënwoud zijn het gevolg van de grondwaterspiegel die op die plaats in het Zoniënwoud net onder het oppervlak ligt. Die grondwaterlaag wordt gevoed door regenwater en bevindt zich in een laag doorlaatbaar bruxelliaans zand, die op haar beurt op een laag ondoordringbare ieperiaanse klei ligt. Het zand in de ondergrond van het bos is trouwens zichtbaar in de bedding van de beek.
    De bron van de Vuylbeek voedt de gelijknamige beek die samen met de Karregatbeek en de Zwaanewijdebeek uitmondt in de vijver van Bosvoorde en zo de Woluwe vormt. De naam Vuylbeek is verwarrend. Die naam slaat eigenlijk niet op het water (dat juist erg zuiver is) maar eerder op bepaalde delen van de bedding die roestkleurig zijn door de aanwezigheid van ijzererts in de ondergrond van deze vallei.

  • Verdronken Kinderenbron

    De bron van de Verdronken Kinderen, die vlakbij het Ijsvogelpad ligt, ziet er meestal uit als een modderpoel. De bron is genoemd naar het dal waarin ze zich bevindt en waarvan de naam heel wat wandelaars intrigeert. Volgens een legende uit de 18e eeuw zouden de drie zonen van een houthakker hier op dezelfde dag verdronken zijn… Maar in werkelijkheid verwijst de naam helemaal niet naar een verdrinking, maar naar de kinderen van een molenaar en hun familienaam, 'Verdroncken'. Het beekje dat uit de bron ontstaat, loopt al gauw over in de Karregatbeek.

Terug naar 'Dossier - Brusselse bronnen' >>


De bronnen van de vallei van de Kerkebeek (Evere)




Fotoalbum van de bronnen van de vallei van de Kerkebeek (Evere) >>

  • Bron van de Kerkebeek

    Film 1 >>
    Film 2 >>

    De bron van de Kerkebeek ontspringt onderaan een oude NMBS-watertoren die al jaren in onbruik is, op 300 m van de Sint-Vincentiuskerk. Een stenen opbouw en een stuw geven aan waar deze bron zich bevindt. Je ziet er ook wit zand. Het opborrelende water is eerst doorheen de ondergrond van het reliëf gepasseerd dat gedeeltelijk uit zand van Brussel bestaat en heeft dit zo naar boven gestuwd. In de buurt kan je hier en daar enkele kleine bronnen opmerken. Je herkent ze aan de kleine verzakkinkjes die ze op de helling van de vallei veroorzaken en aan het waterstraaltje dat eruit stroomt. We merken op dat het afval van een voormalige vuilnisbelt nog in de ondergrond aanwezig is. Hierdoor raakt het water dat door het afval sijpelt - en daarmee dus ook het bronwater - waarschijnlijk verontreinigd.

  • Doolegtbron

    De Doolegtvijver wordt gevoed door de gelijknamige bron die in een klein bosje aan de voet van een muurtje ontsprong. Oorspronkelijk stroomde dit water in open lucht naar de Kerkebeek, maar vandaag verdwijnt het bij de uitgang van de vijver in een riool. Daar vermengt het zich met afvalwater dat naar een waterzuiveringsstation wordt gevoerd.

Terug naar 'Dossier - Brusselse bronnen' >>


De bronnen van de vallei van de Maalbeek




Fotoalbum van de bronnen van de vallei van de Maalbeek >>

  • Minneborre (Schaarbeek)

    Film 1 >>
    Film 2 >>
    Film 3 >>

    "Deze bron ligt in het Josafatpark en voedt de Roodebeek (ook wel de Josafatbeek genoemd), een zijrivier van Maalbeek. Oorspronkelijk heette de Minneborre Rinneborre (= levende bron). De oudste vermelding dateert van 1350 en het is pas in het midden van de 19e eeuw dat de naam Minneborre opduikt. Die gaf aanleiding tot allerlei romantische legendes." (Bron: Hans Welens)
    Meer weten >>

  • Bron, Sint-Joostkerk (Sint-Joost-ten-Node)

    Film >>

    Tegenover de Sint-Joostkerk, in een ondergrondse parkeergarage tussen de Pacificatie-, De Bruyn- en Willemsstraat, borrelt het water op 2 verschillende plaatsen zomaar uit de grond. Via meterslange kanaaltjes wordt het water verzameld en naar de riolering gepompt. We bevinden ons hier in de Maalbeekvallei, vlakbij waar ooit de beek stroomde. De bronnen kwamen hier vroeger wellicht in uit, voordat de beek werd overwelfd in de tweede helft van de 19de eeuw. Was hier ooit een bron gewijd aan Sint-Joost? In ieder geval staat deze 7de eeuwse Bretoense kluizenaar er voor bekend dat hij op miraculeuze wijze twee bronnen deed ontspringen met zijn staf, toen zijn metgezel en zijn honden dorst hadden. In Anderlecht werd een soortgelijk mirakel verricht door de lokale Heilige Guido uit de 10de eeuw. Zijn bron is echter in de jaren ’50 van de vorige eeuw verdwenen...

  • Bron van de Broebelaar (Etterbeek)

    Deze bron ligt in het Jean-Felix Happark en voedt een vijver en een klein beekje, de Broebelaar, dat al gauw onder het asfalt van de stad verdwijnt. In het verleden mondde de Broebelaar op het Jourdanplein in de Maalbeek uit. In de 17de eeuw werd het water opgevangen en opgehaald om de tuinen van de hertogen van Brabant, vlakbij het huidige Koningsplein in het centrum van Brussel, te verfraaien.

  • Bron van de Maalbeek (Elsene)

    In de loop van de 19de eeuw werd de Maalbeek over de hele lengte overwelfd, onder andere vanwege de slechte kwaliteit van het water. Dat werd immers vervuild door de rioleringen die het afvalwater van de inwoners van de vallei in de Maalbeek loosden. Op het domein van de voormalige cisterciënzerabdij Onze-Lieve-Vrouw Ter Kameren, achter de kerk, ligt een rechthoekige vijver - de zogenaamde Eendenvijver - die nog steeds door de bron van de Maalbeek wordt gevoed. In het verleden werd er overigens bronwater uit het nabijgelegen Terkamerenbos tot bij de abdij geleid om bier te brouwen. Dat werd eeuwenlang door de kloosterzusters geserveerd aan de gasten en pelgrims die op doorreis waren. Tegenwoordig worden er opnieuw een blond en een bruin bier gebrouwen die vernoemd zijn naar Dame Gisèle, de stichteres van de abdij. Het water dat daarvoor gebruikt wordt, komt echter niet langer van de bronnen op de abdijsite.

Terug naar 'Dossier - Brusselse bronnen' >>


De bronnen van de vallei van de Ukkelbeek (Ukkel)




Fotoalbum van de bronnen van de vallei van de Ukkelbeek (Ukkel) >>

  • Sint-Pietersbronnen

    Op nummer 213 van de Coghenlaan, op de terreinen van het Collège Saint-Pierre, ligt een bron verscholen in een oude opslagruimte op een paar meter van de speelplaats. Gezien de ligging van de bron zullen we ze gemakshalve de Sint-Pietersbron noemen. In een niet zo ver verleden voedde deze bron nog een aantal vijvers die zich bevonden op de plaats waar nu de speelplaats ligt, maar intussen loopt de bron rechtstreeks over in de riolering. Volgens een voormalige leerkracht van het college kwamen leerlingen tot in de jaren vijftig hun dorst lessen aan de bron, en naar verluidt borrelde het water toen iets verder naar links uit de grond. De bron zou dus een klein beetje opgeschoven zijn als gevolg van werkzaamheden. Hoewel het grondwater onder deze wijk heel hoog staat en dus gemakkelijk bereikbaar is, is het niet geschikt als drinkwater. Dat is te wijten aan historische vervuiling door een nabijgelegen fabriek.
    Achter een hek op de speelplaats ligt nog een stukje groen, dat deels een vochtige zone is. Op het hoger gelegen deel van dit perceel zijn twee bronnen aangetroffen. De eigenaars hebben er een drainagesysteem geïnstalleerd om het water op te vangen en af te voeren, want bij hevige regenval was hier wel eens wateroverlast. Helaas wordt dit bron- en regenwater nog steeds geloosd in de afvalwatercollector in de lagergelegen Dekenijstraat, hoewel er ook stemmen opgaan om het water naar de Clipmolenvijver af te leiden.

  • Bron, De Frélaan

    Vanuit de diepte onder de zanderige Groeselenberg borrelen de bronnen van de Ukkelbeek overal langs de De Frélaan uit de grond. De Ukkelbeek was ooit een zijrivier van de Zenne maar is intussen grotendeels verdwenen onder de grond, waar hij terechtkomt in een collector. Ter hoogte van de Russische ambassade kunnen wandelaars langs een trapje bij een van die bronnen komen. Deze bron is verwerkt in een metalen paal met onderaan een leeuwenkop die het water uitspuwt. Sinds de jaren zeventig is dit water helaas niet meer drinkbaar, onder andere door een te hoge nitraatconcentratie. Aan de achterkant van de fontein ligt nog een brongebied. Verder moeten we hier ook twee paden in de directe omgeving vermelden, vanwege hun naam die naar de aanwezigheid van water verwijst: het Fonteinpad en de Bronweg.

  • Bron, Russische ambassade

    Nog steeds langs de De Frélaan, maar aan de overkant van de straat, zou een bron liggen die de vijver op het domein van de Russische ambassade voedt.

Terug naar 'Dossier - Brusselse bronnen' >>


De bronnen van de vallei van de Geleytsbeek




Fotoalbum van de bronnen van de vallei van de Geleytsbeek >>

  • Sint-Helenabron

    Deze bron bevindt zich langs de Zenne, op de linkeroever, vlakbij de kruising van de Paepsemlaan met de Gerijstraat. De Geleytsbeek, die intussen werd verlegd, mondde hier vroeger in de Senne uit. Via een betonnen structuur konden (of kunnen?) de omwonenden hier bronwater voor hun moestuinen komen putten. De naam van deze bron is ons onbekend maar we zullen ze de Sint-Helenabron noemen, als verwijzing naar het Sint-Helena-eiland dat tot het begin van de 20e eeuw even verder in de Zenne lag.

  • Golgothabron / Kalvariebron (Vorst)

    Het water dat over het driehoekige pleintje op de hoek van de Delta- en de Schaatsstraat stroomt, is afkomstig van de zogeheten Golgothabron. Die naam verwijst naar de Palestijnse heuvel bij Jeruzalem waarop Christus is gekruisigd. Aanvankelijk voedde deze bron de beek ‘Calvaire’ (een zijtak van de Geleytsbeek, bestaat nu niet meer) maar momenteel vloeit ze af in een riool. Er wordt nagedacht over de mogelijkheid om het water naar de Zenne af te leiden.

  • Bron van de Groelsbeek (Ukkel)

    De Groelsbeek is een zijrivier van de Geleytsbeek die ontspringt en stroomt in natuurgebied Kinsendaal. Het water borrelt op verschillende plaatsen uit de grond, soms heel onopvallend, in een erg bosrijke omgeving, onder de takken van de bomen die het grootste deel van dit reservaat uitmaken.

  • Bronnen, domein Papenkasteel (Ukkel)

    De bronnen op het domein van het Papenkasteel voeden een vijver met een overloop in de Geleytsbeek. Die stroomt doorheen dit privéterrein met een mooi kasteel uit 1685.

  • Bronnen, Herdies-domein (Ukkel)

    Op dit privédomein langs de Borreweg komt het water uit de grondwaterlaag op verschillende plaatsen aan de oppervlakte. Het voedt de Kinsenbeek, die uitmondt in de Groelsbeek, die op zijn beurt een zijrivier van de Geleytsbeek is.

  • Rinsenborre (Ukkel)

    Deze bron is toegankelijk langs een trapje en gutst hier letterlijk via een buis uit de grond, op een paar meter van de Borreweg. De bron wordt ook wel de Kriekenputbron genoemd en voedt ook de Kinsenbeek.

  • Vronerodebron (Ukkel)

    Deze bron bevindt zich in een bebost gedeelte van het Vronerodepark en is enigszins verfraaid met een klein bassin met stenen wanden dat in het verleden wellicht als wasplaats dienstdeed. De bron vormt het begin van de Roybeek, die iets verderop van naam verandert en de Geleytsbeek wordt.

  • Roosendaalbron (Ukkel)

    Langs de Oude Molenstraat sluit de bedding van een beekje waar nog nauwelijks water door stroomt aan bij de Roybeek. Dat kleine beekje wordt gevoed door een bron aan de voet van het pad dat naar de boerderij van Ukkel leidt en die de Roosendaalbron zou kunnen heten. Historisch gezien, voordat hier grondwerken werden uitgevoerd, lag de bron verder stroomopwaarts, langs de D'Andrimontstraat. Aan de voet van een helling (waar recent appartementen zijn gebouwd) sijpelt er nog steeds water uit de grond, dat vervolgens via een pijpleiding naar Vronerode wordt geleid.

Terug naar 'Dossier - Brusselse bronnen' >>


De bronnen van de vallei van de Linkebeek (Ukkel)


  • Bron van de Linkebeek

    "De bron ligt in het Zoniënwoud, tegenover hockeyclub Wellington. (…) Er werd een inventarisatie gemaakt op de smalle strook tussen het Zoniënwoud en de huidige bronnen van de beek, op de hoek van de de Perckestraat en de Schilderachtige Dreef. (…) De Verrewinkelbeek/Linkebeek ontstaat uit verschillende bronnen die verspreid over de wijk liggen, ten zuiden van de Prins Van Oranjelaan. De belangrijkste bron lijkt de bron aan de overkant van de Waterloosesteenweg te zijn." (Bron: Plan Nature 2016, gemeente Ukkel).

Terug naar 'Dossier - Brusselse bronnen' >>


De bronnen van de vallei van de Elsbeek (Sint-Gillis)




Fotoalbum van de bronnen van de vallei van de Elsbeek (Sint-Gillis) >>

  • Bronnen van de Elsbeek

    Rondom de vijver van het Pierre Paulus park, die zijn originele reliëf behouden heeft, komen hier en daar onopvallende bronnen aan de oppervlakte. Eén van die bronnen bevoorraadt trouwens een fontein. Uit deze bronnen ontstond vroeger de Elsbeek die in de Zenne uitmondde. De waterloop is door de verstedelijking van de buurt verdwenen. Andere bronnen ter hoogte van de Louis Moricharplein en de Bronstraat kwamen ook in de Elsbeek terecht.

Terug naar 'Dossier - Brusselse bronnen' >>


De bronnen van de vallei van de Molenbeek




Fotoalbum van de bronnen van de vallei van de Molenbeek >>

  • Sint-Annabron (Laken)

    "Op zondag kan je in Laken wel nog de Sint-Annadreef afstappen van aan de Onze-Lieve-Vrouwekerk tot bij de Sint-Annabron met de gelijknamige kapel. De brede straten aan het kruispunt doen vermoeden dat het hier druk is in de week, maar op zondag kan je het water nog goed horen plenzen. Het is een van de heilzaamste geluiden voor een mensenoor, naar het schijnt. Als we in de stenen bak afdalen, die aartshertogin Isabella (1566-1633) nog liet aanleggen, zie je behalve de lucht vijf buisjes die mooie ronde straaltjes water werpen.
    De bron heette in 1360 nog sente marien, andere namen waren de Welleborre en de Vijf Wondenbak, verwijzend naar de vijf wonden van Christus, wat verbasterde tot ‘vijf honden’. Van Nieuwenhuysen vertelt in Volksverhalen uit Noord-West Brussel over de legende van de vijf hondenbak, over een blinde jongen die elke dag tussen Laken en Grimbergen ging bedelen en hoe vijf honden de dieven besprongen die het op zijn geldbeursje gemunt hadden. Sindsdien zou er een bron ontspringen met water dat heilzaam voor de ogen was, al zochten ook koortslijders er afkoeling. (...) Lakenauteur Arthur Cosyn schrijft in 1904 dat sterk ongelovige Lakenaars niet meer geloven in de kracht van de Sint-Annabron. En ook dat hier nog stilte heerst en de geur van vroeger hangt. Het is 110 jaar later, op een zondag, niet anders."
    (Bron: BRUZZ, An Devroe, 06/08/2014)

  • Bronnen, Koninklijk Domein van Laken

    De waterkerskwekerij van Laken, die sinds 2013 na renovatiewerken opnieuw in gebruik is, krijgt bronwater aangevoerd dat rechtstreeks afkomstig is van het aangrenzende Koninklijk Domein van Laken. De kwaliteit van het water is erg goed, wat voor het kweken van waterkers ook nodig is. Daarnaast voeden de bronnen de vijvers op het privédomein en een restant van de bedding van de Molenbeek, die dat water op haar beurt naar het kanaal voert.

  • Bron van het Dieleghembos / Léon XIII-bron (Jette)

    "(...) Van Nieuwenhuysen laat ons ook nog een vreemd torentje in het Dielegembos zien. De Moeders van het Jetse Heilig Hart plaatsten hier een betonnen koker over een bron waarvan de nuntius, de latere paus Leo XIII, zou gedronken hebben." (Bron: BRUZZ, An Devroe, 17/08/2014)

  • Bronnen van de Poelbeek (Jette)

    De Poelbeek ontspringt in het Poelbos, ter hoogte van een oude steengroeve waar de grondwatertafel zichtbaar is (visvijver). Het beekje stroomt een paar honderd meter verder in de Molenbeek, naar het moeras van Jette.

  • Bronnen van de Laarbeek (Jette)

    "Pierre Van Nieuwenhuysen uit Ganshoren toont ons dan weer waar de bron van de Laarbeek zich situeert. In de Bosstraat in Jette volgen we dit zijbeekje van de Molenbeek een tijdje op de grens met het Vlaamse Gewest, met aan de andere kant het Laarbeekbos. Op een bepaalde plek stroomt er water uit het bos onder het wegje door: de bron(nen) bevinden zich vlakbij, in een omheinde zone omdat (brom)fietsers er voor erosiegevaar zorgden." (Bron: BRUZZ, An Devroe, 17/08/2014)

Terug naar 'Dossier - Brusselse bronnen' >>


De bronnen in Neder-Over-Heembeek




Fotoalbum van de bronnen in Neder-Over-Heembeek >>

  • Bronnen, Meudonpark

    Op het voormalige domein van het kasteel van Meudon (dat in 1931 werd vernield) bevindt zich nu een groene ruimte van 7 hectare groot. Daar wellen hier en daar discrete bronnen en kwellen uit de grond en aan de voet van kunstmatige waterbouwstenen op. Die bronnen voeden er onder andere een mooie vochtige moeraszone.

  • Marlybronnen

    Film 1 >>
    Film 2 >>
    Film 3 >>

    Een van deze bronnen bevindt zich onder aan de romaanse toren (11de eeuw) van de voormalige Sint-Pieterskerk, aan de voet van een talud op de hoek van de Meudonstraat en de Bosduifstraat. Vandaar stroomt het water langs de kasseien van de Meudonstraat om net voor het kanaal te eindigen in het rioolstelsel. Diverse verenigingen willen dat er een natuurlijke sloot langs de kant van de weg komt, een soort van nieuwe stroom, zodat het water van de bronnen naar het kanaal kan vloeien.

    Op een steenworp van deze bron, op een parkeerplaats aan de voet van een pand van de oude Marly-brouwerij (ook wel 'brouwerij La Marine') tussen de Meudonstraat en de Marlystraat, bevindt zich een metalen dekplaat. Daaronder kunnen we zien hoeveel water hier in de ondergrond zit. We kunnen trouwens niet uitsluiten dat dit perceel nog andere bronnen verbergt. In het verleden gebruikte de brouwerij voor de productie van zijn bier en limonade (de 'Limonade Meudon') via een waterput het water van de bronnen en de aquifer. Tegen het einde van de jaren 70 wordt die plaatselijke bevoorrading te moeilijk. Er is immers niet genoeg water, maar ook de kwaliteit van dat water is te slecht geworden. Het water voedde ook een spectaculaire fontein voor de villa van de directeur van de brouwerij. Op dit ogenblik zou het water van verschillende bronnen op de locatie samenkomen in een reservoir. Dat is zichtbaar vanaf de straat en de overloop vloeit naar de riolering.

  • Bronnen van de Tweebeek

    Deze bronnen verschuilen zich onder het gebladerte van een moerasbos (tussen de tennispleinen en het Nelson Mandela-stadion). Het bos is toegankelijk voor het publiek en bereikbaar via een weggetje van lattenroosters. De bronnen voeden een stroompje met de naam Tweebeek.

  • Sint-Lendriksbron

    De Sint-Lendriksborre bevindt zich op terrein van CityDev, in een bos dat eveneens aan de heilige Lendrik is gewijd, in het voormalige gehucht van Ransbeek. De Heilige Lendrik van Soignies, bisschop en daarna abt, wordt gevierd op 17 april. Hij werd geboren rond 670 en was de oudste zoon van de Heilige Vincentius en de Heilige Waldetrudis. De legende wil dat hij bij de inwoners van de streek het evangelie was gaan verkondigen en op zijn terugweg in het bos (het later Sint-Lendriksbos) verloren liep. Pas na drie dagen vond hij de weg terug, dankzij het gekraai van een haan dat hem tot bij een boerderij bracht. Later werden in het bos bedevaartstochten georganiseerd en in 1669 werd er naast een bron met miraculeuze krachten een barokke kapel opgetrokken. In 1938 werd de kapel naar het nabijgelegen domein van de Drie Fonteinen in Vilvoorde verplaatst. Vandaag borrelt het water nog steeds op uit de bron, waarrond onlangs trouwens een mooie betegeling is aangelegd. Terwijl het bier met de naam van de patroonheilige de dorst nog steeds lest, is het bronwater volgens een analyse van 2017 helaas niet langer drinkbaar.

Terug naar 'Dossier - Brusselse bronnen' >>


De bronnen van de vallei van de Hollebeek/Leibeek (Haren)




Fotoalbum van de bronnen van de vallei van de Hollebeek/Leibeek (Haren) >>
Film >>

  • Bronnen van de Keelbeek

    In 2018 bevond een mooie bron zich nog in het hart van een groot gebied met weelderige begroeiing, waar ze een uitgestrekt drasland vormde. Een deel van het water stroomde vandaaruit naar de Witloofstraat. Enkele maanden geleden werd dit mooie stuk natuur bij de werken aan de nieuwe gevangenis helaas met graafmachines met de grond gelijk gemaakt. Een deel van het water van de bron en van het grondwater stroomt nu via een leiding naar Woluwe. Het andere deel wordt naar een kleine kunstmatige waterloop onderaan de locatie afgevoerd, waar het ondergronds verderloopt om ten slotte in de Hollebeek uit te monden. Zou het niet mogelijk zijn om al dat water bovengronds in een aangelegde bedding langs de Witloofstraat naar de Hollebeek te laten stromen? Nb: de Keelbeek wordt ook nog door andere, weliswaar kleinere, bronnen gevoed.

  • Bron van de Ganzenweidebeek

    De Ganzenweidebeek ontstaat aan de achterkant van de Castrum hoeve, een eeuwenoud en emblematisch gebouw van de gemeente Haren.

  • Bron van de Beemdgracht

    De Beemdgracht is een zijrivier van de Leibeek en ontspringt in Evere dichtbij de voormalige watertoren van de NMBS … en van de bron van de Kerkebeek. Deze kleine beek stroomt naar het noorden terwijl de Kerkebeek de zuidelijke richting neemt.

Terug naar 'Dossier - Brusselse bronnen' >>


Verdwenen bronnen




Fotoalbum van verdwenen bronnen >>

  • Heiligenborre (Bosvoorde)

    Bus 17 van de MIVB verwijst naar deze verdwenen bron. Het raadselachtige hydroniem is immers ook de naam van de eindhalte van die lijn in de zogenaamde Bezemhoekwijk. Er bestaat nog een klein steegje met dezelfde naam maar de bron zelf is niet meer zichtbaar. Wellicht heeft ze letterlijk het onderspit moeten delven als gevolg van de verstedelijking van de wijk. De aanwezigheid van een kerk en vroeger ook een brug, die in 1843 werd vermeld als de Kerkweydebrug, zou een verklaring voor de naam Heiligenborre kunnen zijn. Mensen zouden hier vroeger dus water komen putten in de hoop dat het water een heilzaam effect zou hebben. De bron werd al in de 15e eeuw vermeld en komt nog voor op een kaart van het einde van de 19de eeuw. Ze leverde water aan de romantisch genaamde Zwaanewijdebeek.

  • Bron van de Kerk (Bosvoorde)

    Deze bron bevond zich stroomopwaarts van de Heiligenborre en voedde de Zwanewijdebeek.

  • Bron 'Den Blauwen Bak' (Evere)

    De naam van de school 'La Source' ('de bron', nvdv), in de Doolegtstraat in Evere, verwijst naar een bron die vandaag niet langer bestaat. De bron bevond zich op amper enkele meters van de school, op het kruispunt van de Marnestraat en de Doolegtstraat. Ze droeg de naam 'Den Blauwen Bak', naar de vergaarbak in blauwe steen die het water opving dat uit de grond opsteeg. Die bak was zelf afgeschermd door een gemetselde nis die er wat als een kapelletje uitzag. Het water was kristalhelder en de inwoners van Evere kwamen hier water halen en hun groenten wassen. In 1904 zou de nis helaas moeten plaatsmaken voor een dikke muur die een verzakking van het talud moest tegengaan. De bron zal aanvankelijk blijven vloeien, maar discreter en via een opening onderaan de muur. Later wordt ze uiteindelijk helemaal begraven. Komt er nog water tot aan de voet van die muur, onder het asfalt? En zo ja, zouden we het hier ooit opnieuw kunnen zien opspatten?

  • Sint-Vincentiusborre (Evere)

    Zou de Kerkebeek haar naam misschien te danken hebben aan de aanwezigheid van de nabijgelegen parochiekerk van Sint-Vincentius? Het lijkt erop dat de patroonheilige zijn naam in elk geval aan een bron heeft verleend. Een pad in de buurt - dat nu echter verdwenen is - droeg indertijd immers de naam 'Sint Vincent Borrewegel' (waarbij 'borre' voor 'bron' staat). De Heilige Vincentius (607-677), die eerst abt was en daarna kluizenaar werd, was afkomstig uit Henegouwen. In Neder-Over-Heembeek vinden we nog een bron terug die aan zijn zoon, de Heilige Lendrik is gewijd. Die richtte in 675 in Evere immers een kapel ter ere van zijn vader op en die vormde dan later de basis voor de huidige kerk.

  • Bronnen van de Roodebeek (Schaarbeek)

    Vóór de verstedelijking en het vullen van een deel van de vallei moesten de bronnen van de Roodebeek (ook Josafatbeek genoemd) zich ter hoogte van de vroegere Nationale Schietbaan bevinden, achter de Leuvensesteenweg. Vandaag bevinden ze zich meer stroomafwaarts in het Josafatpark.
    Meer weten (FR) >>

  • Bron van de Vossegatbeek (Vorst)

  • Bron (Vorst)

    Het water van deze overvloedige bron borrelde op in de Bergstraat (nu de Monte-Carlostraat) en werd opgevangen in de zogeheten 'Eysbak', een watervergaarbak. Via de Pastoorstraat werd het drinkwater naar de Abdij van Vorst gevoerd en over de verschillende gebouwen verdeeld.

  • Sint-Denijsfontein (Vorst)

    Deze fontein prijkte op het Sint-Denijsplein en heeft een stenen bedekking. Ze werd gevoed door water uit de bronnen aan de voet van de Beukenberg, boven de spoorweg. In de 14de eeuw werd er in teksten al melding gemaakt van de 'Sint-Denysborr'. In de 17de eeuw was ze gekend onder de naam 'IJsborre' en voorzag de inwoners van het dorp van drinkwater. In tijden van droogte viel de fontein niet zelden zonder water. In 1718 werd een beeldje van de heilige Benedictus bij de fontein geplaatst die dan de naam van deze patroonheilige overnam. Ten gevolge van de onrust die uit de Franse Revolutie voortvloeide, verdween het beeldje in 1795 van het tappunt en werd het hydroniem opgegeven. Het monument werd daarop omgedoopt tot 'Sint-Denijsfontein' en draagt die naam nog altijd.

  • Kattebron, Rode Bron (Ukkel)

    Op de kaarten van Vandermaelen uit de 19de eeuw vinden we twee verdwenen bronnen terug, de Rode Bron en de Kattebron, achter de huidige sporthal van het Collège Saint-Pierre (Coghenlaan).

  • Kerkborre (Ukkel)

    Niet ver van de Rode en de Katbron zien op de kaart van Vandermaelen (1846-1854) naar het zuiden toe de vermelding ‘Kerkborre’. Mogelijk verwijst die naam naar de Sint-Pieterskerk (18de eeuw) die daar vlakbij staat.

  • Bron van de Sint-Jobbeek (Ukkel)

    Deze bron lag ooit bij Diesdelle en vormde het beginnen van de intussen ook al verdwenen Sint-Jobbeek. Die laatste mondde uit in de Roybeek in het Vronerodepark. Vroeger ontstond de Geleytsbeek trouwens uit de samenvloeiing van die twee beken.

  • Koeiestaartbronnen (Ukkel)

    In het stroomopwaarts gelegen deel, waar de Linkebeek/Verrewinkelbeek nog in open lucht stroomt, doorkruist die beek een drassig gebied, op een plaats waar de oude kaarten van Vandermaelen (19e eeuw) de aanwezigheid van bronnen onder de naam Koeiestaartbronnen aangeeft. Bestaan die nog steeds?

  • Coudenborre (Brussel)

    "In de middeleeuwen konden de mensen voor drinkbaar water terecht bij een aantal plaatsen die borre werden genoemd. Dat woord stond zowel voor een natuurlijke bron als voor een waterput.
    In het boek Het Coudenbergpaleis te Brussel (2014) komt het woord Coudenborre voor. Eens aan historicus en medeauteur Bram Vannieuwenhuyze vragen of er dan bronnen op de Coudenberg ontsprongen: "Er ontsprong in elk geval water bovenop de Coudenberg, ja. Zo vermoedt men dat de bron van de Koperbeek of Spiegelbeek op de Coudenberg te situeren valt, al is niet duidelijk waar precies. Men opperde dat die beek de loop van de Borgendaalgang volgde, maar op basis van archeologisch onderzoek denkt men nu dat die gracht kunstmatig is. De iconografie van het hertogelijk paleis laat tevens een waterput zien."
    (Bron: BRUZZ, An Devroe, 06/08/2014)

  • Bron van de Elsbeek, Bronstraat (Sint-Gillis)

    De bron van de Elsbeek, verdwenen waterloop die vroeger in de Zenne uitmondde, bevond zich in het hoog gedeelte van de Bronstraat (ter hoogte van de kruising met de Capouilletstraat). De naam van deze straat, die in 1865 werd aangelegd, werd daar trouwens van afgeleid. Andere bronnen kwamen in de beek terecht ter hoogte van de Louis Moricharplein.

  • Bronnengebied, Louis Moricharplein (Sint-Gillis)

    Deze vochtige zone was vroeger bezaaid met talrijke bronnen. Ze heette oorspronkelijk 'Bruckelijnsbosch' en later 'Bronnengebied'. Vandaag is dit het Louis Moricharplein. Die bronnen werden al erg vroeg gewonnen en via leidingen gekanaliseerd om de kloosters van Brussel, zoals het Sint-Pietersziekenhuis, van water te voorzien. Rond 1660 kocht de stad Brussel het terrein van het klooster van de Rijke Klaren, dat er eigenaar van was. De stad liet er twee reservoirs en afvoerleidingen aanleggen om diverse openbare waterkranen in de stad van drinkwater te voorzien (de Zavelfontein, fontein van de Kerk van Onze Lieve Vrouwe Ter Kapelle, ...). Maar het water voerde ook naar een aantal kloosters en burgerwoningen. In het midden van de 19de eeuw werd een moderner waterdistributienet opgezet en sindsdien wordt het water van de bronnen niet langer benut. Momenteel wordt er nagedacht over mogelijke andere bestemmingen voor het grondwater van dit terrein in de vallei van de Elsbeek.

  • Bron, Hallepoort (Sint-Gillis)

    Deze bron ontsprong in de buurt van de Hallepoort en voedde vroeger een fontein in de Hoogstraat, de 'Fontein van Keizer Karel V'.

  • Sint-Guidobron (Anderlecht)

    Tot in de jaren vijftig kwamen de inwoners van Anderlecht nog water halen bij de beroemde Sint-Guidobron, aan het kruispunt van de Erasmus- en de Instituutstraat. Naar het scheen, bezat dat water bovennatuurlijke eigenschappen die voor veel wonderbaarlijke genezingen hebben gezorgd. De bron was gewijd aan de heilige Guido, de patroonheilige van de gemeente Anderlecht, wiens relikwieën in de nabijgelegen kapittelkerk worden bewaard. De legende verhaalt dat de heilige (die omstreeks het jaar 1000 leefde) het water met een tik van zijn stok liet opborrelen. De bron werd vernield tijdens de bouw van het Sint-Annaziekenhuis. De naam van die heilige wordt in onze regio trouwens vaak aan bronnen en stroompjes gelinkt. Het water van de aquifer waaruit de bron ontstond, zou op zijn beurt door de diverse urbanisatiewerken (metro, ...) worden vervuild.

  • Gertrudisbron (Sint-Jans-Molenbeek)

    Het water van deze bron borrelde op in de buurt van het rechterschip van de oude Sint-Jan-de-Doperkerk (1597-1836), niet ver van de plek waar de huidige kerk zich bevindt. Tot omstreeks 1912, toen de bron werd dichtgegooid, kwamen de gelovigen er water putten. Ze kenden dat water trouwens bijzondere kwaliteiten toe en gebruikten het om hun vee tegen ziektes te beschermen en om muizen en ratten te verjagen. De bron draagt de naam van de heilige Gertrudis, die in de 7de eeuw de abdij van Nijvel oprichtte. Volgens de legende tikte de heilige tijdens een uitstap naar Molenbeek op het terrein van de toekomstige kerk met haar abdisstaf op de grond en ontsprong daar zo de bron. Binnen de parochie loopt de cultus van de heilige Gertrudis trouwens tot op vandaag verder.

  • Brongebied (Sint-Agatha-Berchem)

    "In de wijk rond de Oude Kerk in Sint-Agatha-Berchem ontsprongen de Berchemse bronnen. Hun water werd afgeleid om de fonteinen van het Hof ter Overbeke (Bon-Secours) te voeden. Van het kasteel blijven alleen foto’s over, de vijver werd opgevuld." (Bron: BRUZZ, An Devroe, 06/08/2014)

  • Brongebied (Laken)

    "Met gebaren beeldt Pierre Van Nieuwenhuysen, de auteur van Historische Toponymie van Laken, uit dat ‘bron’, uit het Indo-Germaanse bh(e)re, verwant is met ‘branden’ en ‘bruisen’. (...) Van Nieuwenhuysen vond in oude kerkregisters tal van Lakense borre(ke)s die allang niet meer bestaan. Enkele tot de verbeelding sprekende hydroniemen zijn het borreken zonder gront of Glaaskeborre met water vermoedelijk zo helder als glas." (Bron: BRUZZ, An Devroe, 06/08/2014)

  • Mariënborre (Neder-Over-Heembeek)

    Tussen 1955 en 1959 werd op het terrein van een voormalige groeve de tuinwijk Mariëndaal aangelegd. Daar bevindt zich een straat van nauwelijks 300 m lang die de naam ' Mariënborre' meekreeg. We kunnen ervan uitgaan dat de naam van zowel de tuinwijk als de weg naar een bestaande plaatsnaam verwijst. Hier zou het gaan om een bron (waar 'borre' een oudere benaming voor is) die aan een zekere Marie is gewijd, mogelijk de moeder van Christus.

  • Bron (Neder-Over-Heembeek)

    Deze bron op het kruispunt van de Wimpelbergstraat en de Craetveldstraat is inmiddels overwelfd en het water verdwijnt in de riolering. In de 20e eeuw werd de bron echter nog gebruikt door de bewoners van dit deel van de Heembeekvallei, die er water kwamen putten en er hun vee lieten drinken.

Terug naar 'Dossier - Brusselse bronnen' >>